|
Stichting Cottica Bruggenbouwer voor het district Marowijne
Stichting Cottica; Postbus 1266, 3000 BG Rotterdam; T:0649831921; E:stichtingcottica@gmail.com | |
|
|
Galibi, het paradijs op aarde!
Galibi, de verzamelnaam voor twee inheemse dorpen Christiaankondre en Langamankondre, is een absolute must om te bezoeken tijdens een vakantie in Suriname. Dit kleine paradijsje ligt aan de monding van de Marowijnerivier die Suriname van Frans-Guyana scheidt. Het dorp ligt niet alleen aan ��n van de weinige natuurlijke zeestranden van Suriname, maar het is ook de plek waar de zeeschildpadden ieder jaar terugkeren om hun eieren te leggen. Een nachtelijke strandwandeling tijdens de maanden februari-augustus levert al snel vele ontmoetingen op met een dier dat zich puffend en met tranende ogen van haar eieren ontdoet. Maar de belangrijkste reden om Galibi te bezoeken is toch wel de inwoners van het dorp. Overnachten in het dorp betekent namelijk een bijzondere ontmoeting met de vriendelijke dorpsbewoners, die je leren op een rustige en duurzame manier van het leven te genieten!! Galibi telt in totaal ongeveer 800 inwoners, allen afstammelingen van de Caraiben-Indianen, ook wel de Kaliňa genoemd. Het dorp is niet de enige, maar wel de grootste Cara�bengemeenschap in Suriname en wordt gekenmerkt door een relatief ge�soleerde ligging. Het is namelijk alleen per boot bereikbaar. De economie is zelfvoorzienend en bestaat voornamelijk uit de visserij, de handel en het toerisme. Westerse goederen hebben al sinds een aantal jaren hun intrede gedaan: keukengerei, golfplaten daken, buitenboordmotoren, radio�s, TV�s en vriezers. Na de binnenlandse oorlog (1986 tot 1992) is het meer en meer betrokken geraakt bij de buitenwereld. Je moet dus niet verwachten een onaangetaste inheemse gemeenschap in hun traditionele kledij aan te treffen, want inmiddels kom je er ook gewoon de laatste mode tegen. Maar door het ontbreken van enig verkeer, op een paar rustig wandelende bewoners en wat honden na, is het er volkomen stil. Door een continue verfrissend briesje, de palmbomen aan de waterkant, de met palmbladeren bedekte kampjes en het strand waan je je hier werkelijk in een paradijs.
Als toerist heb je verschillende keuzes als je Galibi wilt bezoeken. Je kunt kiezen tussen vijf verschillende guesthouses vari�rend van primitief tot relatief luxe met stromend water en een bed met klamboe. Bij sommige guesthouses kun je op de bonnefooi terecht en bij andere kun je een compleet verzorgde reis in de stad boeken. Sinds 1992 heeft het toerisme voorzichtig zijn intrede gedaan in Galibi. Een familie in Christiaankondre heeft destijds een klein gastenverblijf gebouwd zodat vrienden en bekenden daar konden overnachten als ze Galibi kwamen bezoeken. Dit is langzaam uitgegroeid tot een relatief groot gastenverblijf waar momenteel in het hoogseizoen wekelijks groepen toeristen verblijven. Ook de rest van de verblijven zijn lokale initiatieven van lokale bewoners, waardoor de organisatie van het toerisme in ieder geval in lokale handen is. De tocht Paramaribo-Galibi duurt, afhankelijk van het aantal tussenstops die je maakt en het soort busje dat je vervoerd, ongeveer vijf uur. De reis begint �s ochtends vroeg met een bustocht over de Oost-Westverbinding. Deze weg heeft erg geleden tijdens de binnenlandse oorlog, waardoor het busje regelmatig vaart moet minderen om de diepe gaten en hobbels in de weg te kunnen omzeilen. Eenmaal in Albina, de hoofdstad van het district Marowijne, gearriveerd vind je aan de waterkant korjalen en piaka�s in allerlei kleuren. De lange smalle korjalen zijn van de boslandcreolen en zijn bedoeld om de Marowijnerivier verder op te varen. De iets bredere en zeewaardige piaka�s zijn van de Cara�ben en varen in ongeveer anderhalf uur naar Galibi. Afhankelijk van eb en vloed is het mogelijk drijfnat te worden tijdens de reis door opspattend water. Gevaarlijk voor mensen die snel verbranden, want de druppels water op je huid werken als een vergrootglas, waar de zon heerlijk in schijnt. Insmeren dus, ook al is het bewolkt. In een korte tijd is Albina na de eerste bocht uit het zicht verdwenen. Varend langs de Surinaamse oever zien we nog een aantal met palmblad bedekte huizen (pina kampen). Het zijn de Indianendorpen Pierrekondre, Tapoehoekoe en Erowarte, waarvan de inwoners ook Cara�ben zijn. Daarna zien we alleen nog maar dichte en gesloten begroeiing en duurt het anderhalf uur voordat er weer bebouwing in zicht is, Galibi dus. Langs de waterkant staat het vol met palmbomen en hier en daar komen de met palmblad bedekte huizen in zicht. We varen eerst langs Langamankondre en meren daarna aan in Christiaankondre. Aan de waterkant liggen wat verroeste koelkasten en verspreid over het strand kom je een aantal lege olieflessen tegen. Helaas laat de rivier iedere dag een kleine hoeveelheid van dit soort afval achter aan wal. Daarnaast valt het op dat naast de authentieke pina kampen er ook gewerkt is met golfplaten, cement en houten planken. De nederzetting is volledig op een zandrits gebouwd, nergens zijn geasfalteerde wegen te bekennen. Vlak bij de verschillende huizen staan wat mangobomen, die voor flink wat schaduw zorgen. Voor de rest oogt de nederzetting heel open en ruimtelijk. Net als andere culturen is de Kaliňacultuur geen statisch systeem, maar het heeft juist een dynamisch karakter. Dit komt vooral tot uiting in het verdwijnen van oude tradities en het ontstaan van nieuwe onder andere door de interactie met buitenstaanders, maar ook door conflicten tussen leden binnen de gemeenschap. Kenmerken waaraan men de Kaliňacultuur tegenwoordig aan herkent zijn allereerst de taal. Naast het Nederlands spreken de Caraib-Indianen hun eigen taal, het Caraibs, oftewel het Kaliňa. Daarnaast is het Sjamanisme nog steeds ��n van de meest belangrijke geloofsvoorstellingen in de gemeenschap. De sjamaan (piai) heeft een belangrijke rol in het onderhouden van contacten met de geestenwereld. In hun levensbeschouwing spelen geesten een belangrijke rol. Zo is het bijvoorbeeld voor menstruerende vrouwen nog steeds verboden bij de waterkant of waterput te komen, omdat de menstruerende geur de kwade watergeesten wakker kan maken. Geesten worden als veroorzakers van ziekten beschouwd. De voornaamste rol van de piai is dan ook die van genezer. Echter, is de rol van de sjamaan wel veranderd sinds de komst van het Katholicisme, de medische zendingen en de polikliniek. Voorbeelden van de materi�le cultuur zijn het vlechtwerk, het aardewerk, houtsnijwerk en het maken van sieraden (voor een gedetailleerd overzicht zie Ahlbrinck 1931). Deze producten, die lang geleden voor eigen gebruik gemaakt werden zijn tegenwoordig voor een groot gedeelte vervangen door westerse producten. Echter, is het indiaanse handwerk niet volledig verdwenen. Tegenwoordig wordt het grotendeels gemaakt als toeristisch product. Foto 1 geeft hier een voorbeeld van. Binnen de culturele verenigingen en de vrouwenorganisatie wordt getracht de kunst van het vlechtwerk, aardewerk, houtsnijwerk en het maken van sieraden weer op te pakken, zodat er geld mee verdiend kan worden.
Tegelijkertijd gaat hiermee het indiaanse handwerk niet verloren. Het laatste hier besproken kenmerk van de Kali�acultuur zijn de traditionele feesten en activiteiten. Een traditioneel feest wat tegenwoordig nog door de meeste families gevierd wordt zijn de feesten na het overlijden van een persoon. De gewoonte is om na zes weken (omagano) en een jaar (de epekodono) na het overlijden van een persoon een feest te geven, waar heel het dorp welkom is, inclusief toeristen. Bij dit soort gelegenheden wordt er nog kasiri gedronken, het indiaanse bier met een laag percentage alcohol. Dit is nog steeds een belangrijk symbool van de Kali�acultuur. Het wordt gemaakt van cassave en bereidt op de traditionele manier met traditionele instrumenten (zie foto 2). Het maken van kasiri vergt vele dagen voorbereidingen, zeker omdat het in grote hoeveelheden gemaakt wordt voor een feest als de rouwafkondiging. De duur van het feest is dan ook afhankelijk van de hoeveelheid kasiri en kan soms wel drie tot vier dagen duren. De verschillende inheemse muziekvormen zijn ook een vast onderdeel van traditionele maar ook modernere feesten en andere sociale gelegenheden. De krawasie wordt over het algemeen uitgevoerd door vrouwen en is traditioneel bedoeld voor rouwceremonies. De Sambura is een muzikale uitvoering bij algemene feestelijkheden en wordt door zowel vrouwen als mannen uitgevoerd. Foto 3 geeft een impressie van deze traditionele dans. Ook maakt deze muziekvorm deel uit van rouwceremonies. De marakka is oorspronkelijk bedoeld voor sjamanen. De meest moderne muziekvorm is de kawina, welke een mix is van voorgaande vormen en ontstaan is om een breder publiek te bereiken.
Voor toeristen die Galibi bezoeken bestaan er een aantal ongeschreven dorpsregels die iedere touroperator in acht hoort te nemen. Een aantal daarvan zijn: zonder toestemming mogen er geen foto�s gemaakt worden in het dorp, menstruerende vrouwen mogen niet aan de waterkant komen en er mag zonder toestemming geen fruit geplukt worden van de bomen. Verder moet u als toerist vooral genieten en zo af en toe eens een praatje maken met een lokale bewoner.
Touroperators in Galibi: - Mondowa, Karin Aloema: www.spenceconsult.nl/mondowa - Myrisji Tours, Dhr. Wijnberg: www.myrysjitours-suriname.com - Galibi Tours Specialist, George Kajoeramari
|
